Setva jarih useva: Početak setve jarih useva vezan je za toplotne uslove zemljišta, ali ne treba zanemariti i druge faktore koji utiču na rast i razviće biljaka a samim tim i na prinos.
Vreme setve treba da osigura potreban broj dana vegetacije, uskladi ritam rasta sa dužinom dana, klimatskim prilikama, posebno u pogledu padavina i toplote.
Setva jarih useva – Podsetnik
Za svaku vrstu semena postoji optimalna temperatura zemljišta, kada će klijati najveći broj semena u najkraćem vremenskom periodu. Brzo i ujednačeno nicanje je od velikog značaja za uspostavljanje optimalnog sklopa biljaka, što u krajnjem utiče na visinu prinosa i kvalitet semena.
Vreme setve
U poslednje vreme primećuje se tendencija sve ranije setve. Postoji niz opravdanih razloga za ranu setvu, ali svaka setva pre optimalnog roka i u neadekvatnim uslovima nosi sa sobom određeni rizik.
Niske temperature, odnosno suviše rana setva, usporava klijanje, seme je duže izloženo napadu patogena, što može dovesti do proređivanja sklopa, sporijeg početnog porasta ponika zbog njegove iznurenosti i slabljenja vigora semena. Drugi nedostatak rane setve je eventualno oštećenje od kasnih mrazeva.
Šećerna repa je najosetljivija na niske temperature u periodu od pojave kotiledona na površini zemljišta do njihovog odvajanja. U ovom periodu, temperature od -3 ºC mogu prouzrokovati značajna oštećenja. U fazi prvog para pravih listova biljke mogu da podnesu mrazeve do -4 ºC.
Setva kukuruza u našim uslovima počinje kada se temperatura zemljišta na dubini setve ustali na oko 10 ºC. Biljke bez većih oštećenja mogu podneti kraće prolećne mrazeve do -3 ºC.
Proizvodni minimum zagrejanosti setvenog sloja za soju je 10 ºC. Ponik soje je relativno otporan na niske temperature i otporniji je od kukuruza. Mlada biljka soje može da podnese kratkotrajne mrazeve od -3 do -4 ºC, te je opasnost od izmrzavanja manja nego kod kukuruza.
Proizvodni optimum temperatura setvenog sloja za suncokret je nešto niži od soje i iznosi 8-10 ºC, a takođe ponici u fazi kotiledona mogu da izdrže mrazeve -5 do -6 ºC i to je razlog koji omogućava raniju setvu suncokreta od soje.
Stepen oštećenja zavisi od fenofaze razvoja biljke tokom niskih temperatura, trajanja i jačine mraza.
Kvalitetna setva jarih useva podrazumeva otimalnu dubinu setve
Dubina setve je bitna da bi se obezbedilo sigurno nicanje i postigao željeni sklop biljaka.
Ukoliko je zrno posejano duboko, a zemljište je pri tome hladno, nicanje će trajati dugo i može doći do oštećenja klijanaca. Ukoliko je zrno posejano suviše plitko postoji mogućnost isušivanja površinskog sloja zemljišta, što može da uspori klijanje ili dovede do sušenja već isklijalog zrna.
Ako je zemljište suvo ne treba po svaku cenu povećavati dubinu setve da bi se zrno posejalo u vlažan sloj. Važnije je da je dubina ujednačena kako bi, posle kiše, nicanje i početni rast biljaka bili što ujednačeniji, jer je ujednačenost biljaka u usevu jedan od osnovnih parametara visokog prinosa po jedinici površine.
Sklop biljaka
Gustina sklopa zavisi od hibrida, plodnosti zemljišta, a najviše od očekivane količine i rasporeda padavina tokom vegetacije kukuruza. Na plodnijim zemljištima, boljeg kapaciteta za vodu, kao i područjima gde ima više padavina u toku vegetacije, može se sejati gušće i obrnuto, u sušnijim rejonima, kao i na manje plodnim zemljištima setvu treba obaviti ređe.
Kvalitetna setva podrazumeva i dobar kontakt semena i zemljišta, tj. blago zbijanje zemljišta oko semena. Setvu semena treba obaviti u dobro pripremljeno zemljište, koje poseduje sitno-mrvičastu strukturu, radi lakšeg i ujednačenijeg nicanja semena.
Pripremila Ivana Vasilijić dip. inž. poljoprivrede
PSS Zrenjanin
