Virus žutice postrne repe, Turnip yellow virus (TuYV), najvažniji je virus koji napada uljanu repicu, a može smanjiti prinose i do 1.000 kg po hektaru.
I dok primarna infekcija nastaje u jesen, od sredine oktobra, kod sekundarne infekcije se posredstvom prenosica – lisnih vaši ili drugih ubadajućih ili sisajućih insekata, virus širi po celom usevu, što može dovesti i do gubitka prinosa i do 15 posto, objašnjava Sanja Popović, dipl. inž. zaštite bilja, savetodavac u Poljoprivrednoj savetodavnoj i stručnoj službi Srbije.
Trenutno, suvo i toplo vreme pogoduje njihovom razvoju i aktivnosti, te se u narednom periodu može očekivati povećanje njihove brojnosti s obzirom na to da se ne najavljuje pad temperatura. Pored direktnih oštećenja koje lisne vaši nanose usevu tako što sisaju sokove biljaka, mnogo značajnije štete mogu prouzrokovati kao prenosioci biljnih virusa.
Simptomi
Inače, simptomi virusne infekcije u jesen su obojeni plavo-crveno ili ljubičasto-crno rubovi listova, dok je u proleće primetan spor proletni porast, biljke su tanke i bez grana. Listovi su mozaični s nekrozama, a rubovi listova su naborani. Kod temperature od 25 °C rubovi polja i trake u polju pocrvene ili poljubičaste.
Vremenske neprilike poput tople zime, uzgoj u uskom plodoredu, velik broj samoniklih biljaka uljane repice, biljke divlje repice pored puta te velik broj zaraženih insekata – vektora, većinom lisnih vašiju – faktori su koji pospešuju širenje infekcije, ističe Popović.
Štete od virusa su zakržljale biljke, smanjenje lisne mase, smanjeno primarno grananje, manji broj zrna po mahuni, smanjen sadržaj ulja, povećanje sadržaja glukozinulata te smanjenje prinosa.
Takođe, u prilog poljoprivrednicima nikako ne ide zabrana nekih hemijskih sredstava poput neonikotinoida, pojava rezistentnosti kod lisnih vašiju na neke insekticide (piretroide i karbamate) kao i uvođenje “greening” programa.
Važno kontrolisati brojnost lisnih vaši
Ipak, postoje efikasne mere borbe koje se preporučuju svim ratarima među kojima spada hemijska kontrola lisnih vašiju prskanjem dva do tri puta u jesen, ali i ona najefikasnija, upotreba hibrida koji su otporni na virus.
Preporuka proizvođačima je da pregledaju svoje useve na prisustvo vaši. Prema standardu Evropske organizacije za zaštitu bilja – EPPO standard (PP 2/8(1)) u ovim fazama razvoja uljane repice prag štetnosti iznosi 20% infestiranih biljaka, kada je preporuka hemijsko suzbijanje vaši zbog kontrole viroza. Iako nema registrovanih insekticida za suzbijanje lisnih vaši u usevima uljane repice, prema navedenom standardu, mogu se koristiti insekticidi na bazi aktivnih materija deltametrin i lambda-cihalotrin, pojašnjava savetodavac PSSS Sanja Popović.
Foto: pixabay.com
