Platforma za obnovu Deliblatske peščare predviđa formiranje sveobuhvatnog Programa revitalizacije Deliblatske peščare
Nakon požara 2026. godine, grupa naučnih i stručnih institucija, uz podršku fakulteta Univerziteta u Beogradu, Novom Sadu, Nišu i Kragujevcu, Prirodnjačkog muzeja, Srpske akademije nauka i umetnosti, Matice Srpske i stručnih društava, postavila je Platformu za obnovu Peščare.
Osnovni cilj jeste vraćanje i dugoročno očuvanje prirodne funkcionalne mozaičnosti ekosistema, uz izradu sveobuhvatnog Programa revitalizacije zasnovanog na principima zaštite prirode, a ne isključivo šumarskom gazdovanju.
Platforma za obnovu Deliblatske peščare predviđa:
- naučno zasnovanu obnovu bez sadnje alohtonih i invazivnih vrsta,
- monitoring staništa i podzemnih voda,
- procenu kumulativnih pritisaka i
- otvorenu javnu raspravu.
Deliblatska peščara je jedan od najvažnijih centara biodiverziteta u Evropi, dom za više od 2500 vrsta biljaka i životinja, od kojih je preko 400 zaštićeno zakonom.
Među mnogobrojnim vrstama koje u Srbiji podležu zaštiti nacionalnog ranga, u Peščari je svoj dom našlo i preko 240 međunarodno značajnih vrsta, obuhvaćenih Direktivom o pticama i Direktivom o staništima Evropske unije, kao i Bernskom konvencijom o zaštiti evropskih divljih vrsta i prirodnih staništa Saveta Evrope, i Bonskom konvencijom o zaštiti migratornih vrsta divljih životinja. Uz to, na Peščari je registrovano 18 međunarodno značajnih Natura 2000 tipova staništa, zbog čega je Peščara, sa aspekta zaštite prirode, i međunarodno značajno područje, navodi se u Platformi.
Peščara je jedinstvena po tome što predstavlja jednu od najvećih evropskih peščara, formiranu od naslaga eolskog peska, sa izraženim oblicima dinskog reljefa.
Zbog svoje jedinstvenosti i značaja za očuvanje biodiverziteta, Deliblatska preščara je zaštićena na nacionalnom nivou kao Specijalni rezervat prirode.
Zbog svoje jedinstvene mozaične strukture peščarskih, stepskih, žbunastih, šumskih i močvarnih ekosistema, kao i brojnih međunarodno značajnih vrsta i staništa, područje ima status Specijalnog rezervata prirode i uvršteno je u međunarodne mreže zaštite, ističu autori Platforme.
Programom revitalizacije Deliblatske peščare do ostvarenja cilja
Za ostvarenja osnovnog cilja obnove nakon požara neophodno je formirati sveobuhvatan Program revitalizacije Deliblatske peščare, koji mora da bude zasnovan na osnovnim ekološkim principima i principima zaštite prirode, kao i međunarodno prihvaćenoj praksi.
Ko treba da realizuje „Program revitalizacije Deliblatske peščare“?
Program treba da posluži kao naučno-stručna osnova, čiji rezultati treba da budu uključeni u sve relevantne programske, planske i upravljačke dokumente vezane za ovo područje.
Ujedno, treba da posluži i kao osnova za planiranje i realizaciju budućih projekata sanacije i revitalizacije, istraživanja, kao i zaštitu, monitoring i druge aktivnosti na području.
Samim tim, dokument je namenjen nadležnim državnim organima, naučnim i stručnim institucijama, lokalnoj samoupravi, organizacijama civilnog društva i svim drugim zainteresovanim stranama, kao i informisanju javnosti.
Autori Pltforme su pozvali su sve studente, kolege i širu javnost da se upoznaju sa detaljnim planom i smernicama za obnovu Deliblatske peščare.
